Folkemusikkarkivet
Valdresmusea AS
Tyinvegen 27, 2900 Fagernes
Telefon (+47) 61 35 99 00
E-mail: info@valdres.museum.no



Halling

Hallingdansen er i dag mest kjend som ein solodans for menn, men opphavet synest å ha vore ein pardans, ganske lik gangar. Solodansen for menn kan ha vorte utvikla ”på moen”, under militærteneste, det gjeld i alle fall hallingkastet slik me kjenner det i dag. Opphavet til det siste er nok å sparke opp i ein bjelke eller eit anna fast mål innomhus. I militærleirane spente dei derimot utandørs, og då trengtest ei lue (uniformslue) på ein stav. Denne skikken vart så i sin tur overteke i moderne danseoppvisningar.

I Valdres finst ingen kjelder for halling som pardans, og alt i 1840-åra blir hallingen klart nemnd som solodans for menn. Ei nedskrift av Gullik Kirkevoll frå Vestre Slidre er den dominerande kjelda for dansen i dag, og dette er ei svært samansett og mangfaldig form.

Omgrepa laus og halling har vore brukt om kvarandre i lange tider. I Hallingdal har ein til dømes nytta nemninga laus, mens ein andre stader og i Valdres, paradoksalt nok, har nytta omgrepet halling. Eldre spelemenn hadde ofte ikkje noka formeining om kva slags kategori låttane deira høyrde til under, og nytta omgrepet halling om alle låttane dei hadde i repertoaret sitt som gjekk i udelt takt.

Omgrepet halling har også vore gjenstand for debatt, og det har vore ueinigheit om tydinga av ordet. Lenge var det ei utbreidd oppfatting at dansen var frå Hallingdal, men teorien om at hallingen oppsto som eit oppnamn på gangaren, i tyding halve dansen, er nå i ferd med å søkke inn.

 

30. september kl. BS: Foredrag om rosemåling i Sør-Valdres30. september kl. 17:00-18:00BS: Skummeltur på Bautahaugen